خطرات سلامتی ناشی از اضافه وزن

خطرات سلامتی ناشی از اضافه وزن
مدت زمان مطالعه: ۷ دقیقه

مشکلات وزنی به شدت به بدن و ذهن آسیب می‌زنند

در اعتقادات گذشتگان، هر قسمت از بدن با قسمت بعدی که روبه‌رویش قرار دارد در ارتباط می‌باشد: استخوان ران به استخوان زانو، استخوان زانو به استخوان ساق پا و به همین ترتیب در تمام بدن، اما یک قسمت از بدن به نام ((وزن)) تقریباً به همه‌ی بخش‌ها مرتبط است. وزن سالم زمینه را برای استخوان‌ها، عضلات، مغز، قلب و دیگر اعضا‌ی بدن فراهم می‌کند تا بتوانند نقش خود را برای سال‌های طولانی به راحتی و با کارآمدی بالا ایفا کنند.

اضافه وزن، به ویژه چاقی، تقریباً همه‌ی جنبه‌های سلامتی، از عملکرد باروری و تنفسی گرفته تا حافظه و خلق‌و‌خو را می‌کاهد. چاقی خطر ابتلا به چندین بیماری ناتوان‌کننده و کشنده از جمله دیابت، بیماری‌های قلبی و برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد. چاقی این کار را از چندین مسیر انجام می‌دهد؛ بعضی ساده مانند فشار مکانیکی ناشی از حمل وزن اضافی و برخی پیچیده‌تر مانند تغییرات در هورمون‌ها و متابولیسم.

چاقی کیفیت و طول عمر را کاهش می‌دهد و هزینه‌های مراقبت سلامت را در سطح فردی، ملی و جهانی افزایش می‌دهد. خبر خوب این است که کاهش وزن می‌تواند برخی از خطرات مرتبط با چاقی را محدود کند. از دست دادن وزن در حد ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن برای افرادی که چاق هستند، حتی اگر هرگز به وزن ایده‌آل خود نرسند و حتی اگر در اواخر عمر تازه شروع به کاهش وزن کنند، فواید قابل توجهی در سلامتی آن‌ها دارد.

کتاب‌های زیادی به تفصیل در مورد تأثیر چاقی بر ابعاد مختلف سلامت نوشته شده است. این مقاله به طور خلاصه ارتباط بین چاقی و سلامت بزرگسالان را بیان می‌کند.

چاقی و دیابت

بیماری‌ و مشکلی که بیشتر تحت تأثیر وزن بدن قرار دارد، دیابت نوع ۲ است. در مطالعات علمی، خطر ابتلا به دیابت در زنان با شاخص توده‌ی بدنی (BMI) 35 یا بالاتر، در مقایسه با زنان با BMI کمتر از ۲۲، ۹۳ برابر بیشتر بود. افزایش وزن در بزرگسالی نیز خطر دیابت را افزایش می‌دهد، حتی در افرادی با BMI در محدوده‌ی سالم.

اخیراً، محققان یک بررسی علمی در مورد بیماری‌های مرتبط با وزن متوجه گردیدند که از ۱۸ بیماری مرتبط با وزن، دیابت در بالای لیست خطر قرار داشت: در مقایسه با مردان و زنان در محدوده‌ی وزن طبیعی (BMI کمتر از ۲۵)، مردان با BMI 30 یا بالاتر، هفت برابر و زنان با BMI 30 یا بالاتر، دوازده برابر خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ داشتند.

سلول‌های چربی، به ویژه سلول‌های ذخیره شده در اطراف کمر، هورمون‌ها و موادی را ترشح می‌کنند که باعث التهاب می‌شوند. اگرچه التهاب یکی از اجزای اساسی سیستم ایمنی بدن و بخشی از روند بهبودی است، اما التهاب نابه‌جا باعث ایجاد مشکلات مختلف سلامتی می‌شود. التهاب می‌تواند پاسخ بدن به انسولین را کم‌ترکند و نحوه‌ی متابولیسم چربی‌ها و کربوهیدرات‌ها را در بدن تغییر دهد و منجر به افزایش سطح قند خون و در نهایت دیابت و بسیاری از عوارض آن شود. چندین مطالعه‌ی بزرگ نشان داده‌اند که کاهش وزن به میزان متوسط می‌تواند از ابتلا به دیابت در افرادی که در معرض خطر زیادی هستند جلوگیری کند یا آن را به تأخیر بیندازد.

چاقی و بیماری‌های قلبی عروقی

وزن بدن به طور مستقیم با عوامل خطر مختلف قلبی عروقی مرتبط است. با افزایش BMI، فشار خون، لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL یا کلسترول بد)، تری‌گلیسیرید، قند خون و التهاب نیز افزایش می‌یابد. این تغییرات به افزایش خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب، سکته‌ی مغزی و مرگ قلبی عروقی منجر می‌شود.

چاقی و بیماری عروق کرونر. مطالعات متعدد ارتباط مستقیمی ‌بین اضافه وزن بدن و بیماری عروق کرونر (CAD) را نشان داده‌اند. در یک مطالعه، شرکت‌کنندگانی که دارای اضافه وزن بودند در مقایسه با افراد دارای وزن طبیعی، ۳۲ درصد بیشتر در معرض خطر CAD بودند. کسانی که چاق بودند ۸۱ درصد بیشتر در معرض خطر بودند. اگرچه اصلاح محاسبات برای میزان فشار خون و سطح کلسترول، تخمین خطر را کمی‌کاهش داد، اما ریسک ابتلا همچنان برای افراد چاق بسیار قابل توجه بود. محققان تخمین زده‌اند که تأثیر اضافه وزن بر فشار خون و کلسترول خون فقط حدود نیمی ‌از افزایش خطر بیماری عروق کرونر قلب مربوط به چاقی را تشکیل می‌دهد.

چاقی و سکته‌ی مغزی. سکته‌ی مغزی ایسکمیک (ناشی از لخته) و بیماری عروق کرونر در بسیاری از فرآیندهای عامل بیماری و عوامل خطر مشترک هستند. اضافه وزن ۲۲٪ خطر سکته‌ی ایسکمیک و چاقی ۶۴٪ آن را افزایش می‌دهد. با این حال هیچ ارتباط معنی داری بین اضافه وزن یا چاقی و سکته مغزی ناشی از خونریزی وجود نداشت.

چاقی و مرگ قلبی عروقی. مطالعات علمی نشان دادند، چاقی با مرگ ناشی از بیماری های عروق کرونر قلبی ارتباط معنی‌داری دارد. زنان با BMI 30 یا بالاتر در مقایسه با زنانی که BMI در محدوده‌ی طبیعی (۱۸.۵ تا ۲۴.۹) داشتند، ۶۲ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ زودرس از سکته قلبی بودند و همچنین ۵۳ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ زود هنگام از هر نوع بیماری قلبی عروقی بودند. مردان با BMI 30 یا بالاتر به طور مشابه خطر ابتلای بالایی داشتند.

خبر خوب این است که کاهش وزن به میزان ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند فشار خون، کلسترول LDL و تری‌گلیسیرید را کاهش دهد و سایر عوامل خطر قلبی عروقی را بهبود بخشد.

چاقی و سرطان

ارتباط بین چاقی و سرطان به اندازه‌ی رابطه دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی کاملاً مشخص نیست. این امر تا حدی به این دلیل است که سرطان یک بیماری واحد نیست بلکه مجموعه‌ای از بیماری‌های مختلف است.

دانشمندان به این نتیجه رسیدند که شواهد قانع کننده‌ای در مورد ارتباط بین چاقی و سرطان‌های مری، لوزالمعده، روده‌ی بزرگ و رکتوم، پستان، آندومتر و کلیه و یک ارتباط احتمالی بین چاقی و سرطان کیسه صفرا وجود دارد. چاقی شکمی ‌و افزایش وزن در بزرگسالی نیز با چندین سرطان ارتباط داشت. بررسی های علمی، ارتباط مستقیمی بین چاقی و سرطان‌های پستان، روده‌ی بزرگ و رکتوم، آندومتر، مری، کلیه، تخمدان و پانکراس را تأیید کرد.

چاقی، افسردگی و کیفیت زندگی

میزان بالای چاقی و افسردگی و ارتباطات تک‌تک آن‌ها با بیماری‌های قلبی عروقی، بسیاری از محققان را بر آن داشته است تا رابطه‌ی بین وزن و خلق و خو را کشف کنند. تجزیه و تحلیل های علمی نشان داده است که افراد چاق با احتمال بیشتری از افراد با وزن سالم دچار افسردگی می‌شوند. شواهد جدید تایید می‌کنند که رابطه‌ی بین چاقی و افسردگی ممکن است دو طرفه باشد: مطالعات علمی نشان داد که افرادی که در ابتدای مطالعه چاق بودند، احتمال ابتلا به افسردگیشان ۵۵ درصد بیشتر است و افرادی که در افسردگی دارند، ۵۸ درصد بیشتر در معرض چاقی قرار داشتند.

مطالعات درباره‌ی تأثیر چاقی بر پیامد‌های سلامتی خاص مانند دیابت یا افسردگی، تنها بخش کوچکی از تأثیر کامل چاقی بر سلامتی را ارائه می‌دهد. کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی  اثر چاقی (یا هر مشکل سلامتی دیگر) را در عملکردهای جسمی، روانی و اجتماعی ادغام می‌کند.

چاقی و تولید مثل

چاقی می‌تواند جنبه‌های مختلف تولید مثل، از فعالیت جنسی تا بارداری را تحت تأثیر قرار دهد. در میان زنان، ارتباط بین چاقی و ناباروری (ناباروری به دلیل مشکل در تخمک‌گذاری) با یک منحنی کلاسیک U شکل نشان داده می‌شود. ناباروری در زنان با BMI بین ۲۰ تا ۲۴، کمترین میزان را داشت و در BMI پایین و بالاتر بیشتر بود.

این مطالعه نشان می‌دهد که ۲۵ درصد از ناباروری در تخمک‌گذاری ممکن است ناشی از چاقی باشد. در دوران بارداری، چاقی خطر سقط زودرس و دیررس، دیابت بارداری، پره اکلامپسی و عوارض ناشی از بارداری و زایمان را افزایش می‌دهد. همچنین احتمال تولد کودکی با ناهنجاری‌های مادرزادی را اندکی افزایش می‌دهد. یک مطالعه‌ی کوچک نشان می‌دهد که کاهش وزن متوسط باعث بهبود باروری در زنان چاق می‌شود.

تأثیر چاقی در باروری مردان کمتر مشخص است. در مطالعات علمی مشخص گردید، میزان الیگواسپرمیا (کم بودن تعداد اسپرم) و تحرک ضعیف اسپرم (آدنواسپرمیا) با افزایش BMI، به ترتیب از ۵.۳ و ۴.۵ درصد در مردان با وزن طبیعی به ۱۵.۶ و ۱۳.۳ درصد در مردان چاق، افزایش یافت. در مقابل، نشان داده شده است که با وجود تفاوت عمده در سطح هورمون‌های تولید مثل با افزایش وزن، به جز در بالاترین مقدار‌های BMI (بالای ۳۵) وزن بدن تأثیر کمی‌ بر کیفیت مایع منی دارد.

عملکرد جنسی نیز ممکن است تحت تأثیر چاقی قرار گیرد. مطالعات علمی نشان می‌دهد که احتمال افزایش اختلال نعوظ با افزایش‌ BMI افزایش می‌یابد. نکته‌ی قابل توجه این است که به نظر می‌رسد کاهش وزن در حفظ عملکرد نعوظ تا حدی کمک کننده باشد. تأثیر چاقی بر عملکرد جنسی زنان کمتر مشخص است. در یک مطالعه‌ی اخیر در فرانسه، زنان چاق کم‌تر از زنان با وزن طبیعی اظهار داشتند که در ۱۲ ماه گذشته شریک جنسی داشته‌اند.

چاقی و عملکرد ریه/بیماری‌های تنفسی

اضافه وزن از طریق مسیرهای مکانیکی و متابولیکی عملکرد تنفسی را مختل می‌کند. به عنوان مثال، تجمع چربی شکم ممکن است پایین آمدن دیافراگم و به نوبه‌ی خود، باز شدن ریه را محدود کند. در حالی که تجمع چربی احشایی می‌تواند انعطاف پذیری دیواره قفسه سینه، قدرت عضلات تنفسی را کاهش دهد و مجاری تنفسی در ریه را باریک کند. سیتوکاین‌های تولید شده توسط حالت التهابی درجه پایین در اثر چاقی نیز ممکن است مانع عملکرد ریه شوند.

آسم و آپنه انسدادی خواب دو بیماری شایع تنفسی هستند که با چاقی ارتباط دارند. چاقی خطر ابتلا به آسم را در مردان و زنان ۵۰ درصد افزایش می دهد. چاقی همچنین یکی از عوامل اصلی بروز آپنه انسدادی خواب  است که تخمین زده می‌شود تقریباً از هر ۵ بزرگسال یک نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از هر ۱۵ بزرگسال یک نفر دارای آپنه‌ی خواب انسدادی متوسط یا شدید است. این وضعیت با خواب آلودگی در روز، تصادفات، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی عروقی و مرگ و میر زودرس همراه است. بین ۵۰ تا ۷۵ درصد افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب، چاق هستند. مطالعات بالینی نشان می‌دهند که کاهش وزن متوسط می‌تواند در درمان آپنه‌ی خواب مفید باشد.

چاقی، حافظه و عملکرد شناختی

بیماری آلزایمر و زوال عقل آفت‌های اجتماعی هستند که از طول عمر بالایی برخوردارند. در ۶۵ سالگی، خطر ابتلا به آلزایمر در طول زندگی در زنان ۱۷.۲ درصد و در مردان ۹.۱ درصد برآورد شده است. وزن بدن یک عامل خطر قابل اصلاح برای بیماری آلزایمر و زوال عقل است. در مقایسه با قرار داشتن در محدوده‌ی وزن طبیعی، کمبود وزن با ۳۶ درصد افزایش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر و چاقی با ۴۲ درصد خطر بیشتر همراه بود.

چاقی و اختلالات اسکلتی-عضلانی

اضافه وزن فشارهای مکانیکی و متابولیکی بر روی استخوان‌ها، عضلات و مفاصل قرار می‌دهد. استئوآرتریت یا آرتروز زانو و ران، هر دو با چاقی ارتباط مستقیم دارند و بیماران چاق یک سوم از کل عمل‌های تعویض مفصل را تشکیل می‌دهند. چاقی همچنین خطر کمردرد، درد اندام تحتانی و ناتوانی ناشی از مشکلات اسکلتی-عضلانی را افزایش می‌دهد.

چاقی و سایر مشکلات

تعدادی از پیامد‌های سلامتی دیگر نیز با اضافه وزن مرتبط گزارش شده‌اند. این موارد شامل ایجاد سنگ صفرا و همچنین نقرس در مردان و زنان، بیماری‌ مزمن کلیه و بیماری کبد چرب غیرالکلی می‌شود.

چاقی و مرگ و میر

با توجه به عواقب نامطلوب چاقی در جنبه‌های مختلف سلامتی، منطقی است که این بیماری، زنده‌مانی و طول عمر را نیز کوتاه ‌کند و یا مرگ و میر زودرس را افزایش دهد. یافته‌های مطالعات، به وضوح نشان می‌دهد که افزایش وزن باعث افزایش خطر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی عروقی، سرطان و سایر دلایل می‌شود.

در یک مطالعه علمی، خطر مرگ ناشی از همه‌ی دلایل، بیماری‌های قلبی عروقی، سرطان یا سایر بیماری‌ها با افزایش BMI به بالاتر از حد طبیعی (۲۳.۵ تا ۲۴.۹ برای مردان و ۲۲ تا ۲۳.۴ برای خانم‌ها)، افزایش می‌یابد. ارتباط مشابهی بین وزن و مرگ و میر در مطالعات علمی دیگر نیز مشاهده شد.

سخن آخر

چاقی تقریباً به همه جنبه‌های سلامتی آسیب می‌رساند، از کوتاه شدن عمر و ایجاد شرایط مزمن مانند دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی گرفته تا تداخل در عملکرد جنسی، تنفس، خلق و خو و تعاملات اجتماعی. چاقی لزوما یک بیماری دائمی ‌نیست. رژیم غذایی، ورزش، داروها و حتی جراحی می‌تواند منجر به کاهش وزن شود. با این حال کاهش وزن بسیار دشوارتر از افزایش وزن است. شروع به پیشگیری از چاقی از سنین پایین و گسترش آن در طول عمر، می‌تواند به طور چشمگیری باعث بهبود سلامت فردی و عمومی، کاهش درد و رنج، و صرفه جویی میلیاردها دلار در هر سال در هزینه‌های مراقبت‌های سلامتی شود.

جدیدترین مقالات سیناکر

چربی زیرجلدی چیست؟

چربی زیرجلدی چیست؟

چربی زیرجلدی (که زیر پوست شما است) و چربی احشایی (که اطراف اندام های داخلی بدنتان است). مقدار چربی زیرجلدی بستگی به فاکتورهایی همچون ژنتیک، سبک زندگی، فعالیت فیزیکی و رژیم غذایی دارد.

ادامه مطلب »
فرد مبتلا به فشار خون بالا

۳ نکته‌ای که هر فرد مبتلا به فشار خون بالا باید بداند

اگر فشار خون بالا دارید، احتمالاً نگران کنترل آن هستید و باید هم باشید. فشار خون بالا یکی از عوامل خطرساز اصلی برای بیماری‌های قلبی (عامل اصلی مرگ و میر) و سکته‌های مغزی (چهارمین علت اصلی مرگ و میر) است.

ادامه مطلب »
چربی زیرجلدی چیست؟

چربی زیرجلدی چیست؟

چربی زیرجلدی (که زیر پوست شما است) و چربی احشایی (که اطراف اندام های داخلی بدنتان است). مقدار چربی زیرجلدی بستگی به فاکتورهایی همچون ژنتیک، سبک زندگی، فعالیت فیزیکی و رژیم غذایی دارد.

ادامه مطلب »