علل چاقی چیست و چه علایمی دارد؟

علل چاقی چیست و چه علايمی دارد؟
مدت زمان مطالعه: ۷ دقیقه

نگاه اجمالی به چاقی

چاقی یک بیماری پیچیده شامل مقدار اضافی چربی در بدن است. چاقی نه صرفاً یک معضل زیبایی؛ بلکه یک مشکل پزشکی است که خطر ابتلا به سایر بیماری‌ها و مشکلات سلامتی مانند بیماری قلبی، دیابت، فشار خون بالا و انواع خاصی از سرطان‌ها را افزایش می‌دهد.

دلایل بسیاری هست که چرا بعضی از افراد برای پرهیز از چاقی مشکل دارند. به‌طور معمول چاقی نتیجه‌ای از عوامل ارثی و محیطی در ترکیب با رژیم غذایی و میزان ورزش هر فرد است.

خبر خوب این است که کاهش وزن حتی به میزان نسبتاً کم می‌تواند مشکلات سلامتی مرتبط با چاقی را بهبود یا کاهش دهد. افزایش فعالیت فیزیکی و تغییرات تغذیه‌ای و رفتاری می‌تواند کمک‌ کند وزن کم کنید. نسخه‌های دارویی و جراحی‌های کاهش وزن گزینه‌های فرعی برای درمان چاقی هستند.

نشانه‌های چاقی

تشخیص چاقی زمانی صورت می‌گیرد که شاخص توده‌ی بدنی (BMI) شما برابر با ۳۰ یا بالاتر باشد. برای تعیین شاخص توده‌ی بدنی‌ خود، وزن‌تان بر حسب کیلوگرم را بر مربع قدتان بر حسب سانتی متر تقسیم کنید (یا وزن به پوند تقسیم بر مربع قد به اینچ ضرب‌در ۷۰۳).

شاخص توده‌ی بدنی              وضعیت وزن

زیر ۱۸.۵                                   کمبود وزن

بین ۱۸.۵ تا ۲۴.۹                        طبیعی

بین ۲۵ تا ۲۹.۹                           اضافه وزن

برابر با ۳۰ و بالاتر                        چاقی

برای بیش‌تر افراد، شاخص توده‌ی بدنی تخمینی منطقی از مقدار چربی بدن ارائه می‌کند؛ اگرچه ممکن است برای برخی از افراد مانند ورزشکاران عضلانی، شاخص توده‌ی بدنی در دسته‌ی “چاقی” قرار بگیرد با این که آن‌ها چربی اضافی ندارند.

چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد

اگر نگران مشکلات سلامتی مرتبط با وزن‌تان هستید، درباره‌ی مدیریت چاقی از پزشک‌تان بپرسید. شما و پزشک به کمک هم می‌توانید عوامل خطر برای سلامتی شما را ارزیابی نموده، درباره‌ی گزینه‌های شما برای کاهش وزن با یکدیگر گفت‌و‌گو کنید.

علل چاقی

اگرچه وزن تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، متابولیک، رفتاری و هورمونی قرار دارد؛ چاقی زمانی اتفاق می‌افتد که کالری دریافتی شما بیش از آن‌ مقداری باشد که حین ورزش یا فعالیت‌های روزمره‌ی زندگی می‌سوزانید. بدن شما این کالری اضافی را به‌صورت چربی ذخیره می‌کند.

رژیم غذایی بیش‌تر امریکایی ها دارای مقادیر بالای کالری (معمولاً از فست‌فود و نوشیدنی‌های پرکالری) است. افراد چاق ممکن است دیرتر احساس سیری یا زودتر احساس گرسنگی کنند و یا به‌خاطر اضطراب و نگرانی، بیش‌تر بخورند.

عوامل خطر چاقی

چاقی به‌طور معمول از ترکیبی از عوامل ناشی می‌شود:

عوامل ارثی و اثرات خانواده

ژن‌هایی که از والدین‌تان به ارث می‌برید می‌توانند میزان و نحوه‌ی توزیع چربی ذخیره‌ شده توسط بدن‌تان را تحت تأثیر قرار دهند. ژنتیک هم‌چنین می‌تواند در میزان بازده بدن در تبدیل غذا به انرژی، تنظیم اشتها و میزان سوخت‌وساز حین ورزش نقش داشته باشد.

چاقی در میان اعضای یک خانواده شایع‌تر است؛ نه فقط به‌خاطر ژن‌های مشترک آنان، بلکه به سبب شباهتی که در عادات غذایی و فعالیت فیزیکی بین آن‌ها وجود دارد.

انتخاب‌ها و سبک زندگی

تغذیه‌ی ناسالم: رژیم غذایی پرکالری، فاقد میوه‌ و سبزی، پر از فست‌فود، مملو از نوشیدنی‌های پرکالری و در وعده‌های حجیم، باعث افزایش وزن می‌شود.

مایعات پرکالری: با نوشیدن می‌توان بدون احساس سیری، مقدار زیادی کالری دریافت کرد؛ به‌ویژه با نوشیدن الکل. سایر نوشیدنی‌های پرکالری مانند نوشیدنی‌های غیر الکلی، نوشابه‌ها و شربت‌های حاوی شکر نیز سبب افزایش چشم‌گیر وزن می‌شوند.

کم‌تحرکی: اگر در سبک زندگی‌تان فعالیت فیزیکی ناچیزی دارید، هر روز و هر روز به سادگی بیش از میزان سوخت‌وساز بدن‌ در ورزش و فعالیت‌های روزمره‌تان کالری دریافت می‌کنید. خیره‌شدن به صفحه‌ی نمایش کامپیوتر، تبلت یا تلفن همراه، فعالیت‌هایی با تحرک ناچیز به شمار می‌آیند. تعداد ساعاتی که شما در مقابل یک صفحه‌ی نمایش می‌گذرانید، با افزایش وزن رابطه‌ی بسیار قوی دارد.

برخی بیماری‌ها و داروهای خاص

در برخی افراد، چاقی می‌تواند به یک علت پزشکی نسبت داده شود؛ مانند سندرم پرادر-ویلی، سندرم کوشینگ و دیگر بیماری‌ها. مشکلات پزشکی مانند التهاب مفاصل (آرتریت) نیز می‌توانند منجر به کاهش میزان فعالیت فیزیکی شوند که ممکن است به افزایش وزن بیانجامد.

برخی داروها نیز در صورتی که از طریق ورزش یا رژیم غذایی جبران نکنید، می‌توانند باعث افزایش وزن‌تان شوند؛ از جمله برخی داروهای ضد افسردگی، ضد صرع، ضد روان‌پریشی، استروئید ها، بتابلاکرها و داروهای دیابت.

مشکلات اجتماعی و اقتصادی

عوامل اجتماعی و اقتصادی با چاقی ارتباط دارند. پرهیز از چاقی در صورتی که مکانی امن برای پیاده‌روی یا ورزش نداشته باشید، آسان نیست. هم‌چنین است اگر شیوه‌های آشپزی سالم را نیاموخته یا به مواد غذایی سالم دسترسی نداشته باشید. به علاوه، افرادی که وقت خود را با آن‌ها می‌گذرانید، می‌توانند روی وزن شما تأثیر بگذارند؛ اگر دوستان یا خانواده‌تان چاق باشند، شما نیز به احتمال بالاتری دچار چاقی خواهید شد.

تاثیر سن بر چاقی

چاقی در هر سنی، حتی در کودکان کم‌سن‌وسال (چاقی کودکان) ممکن است اتفاق بیفتد؛ اما با افزایش سن، تغییرات هورمونی و افت فعالیت فیزیکی می‌توانند شانس ابتلا به چاقی را افزایش دهند. به‌علاوه با بالا رفتن سن، حجم عضلات بدن نیز رو به کاهش می‌گذارد و در نتیجه میزان سوخت‌وساز و نیاز بدن به کالری هم افت پیدا می‌کند. همه‌ی این تغییرات، جلوگیری از افزایش وزن را دشوارتر می‌سازند. اگر آن‌چه را که می‌خورید به‌طور آگاهانه کنترل نمی‌کنید و اگر فعالیت‌ فیزیکی‌تان را با افزایش سن‌تان افزایش نمی‌دهید، احتمالاً دچار اضافه‌وزن خواهید شد.

عوامل دیگر موثر در چاقی

بارداری: افزایش وزن در طی بارداری شایع است؛ اما برای برخی از بانوان، خلاصی از این وزن اضافی پس از تولد نوزاد دشوار می‌نماید. این وزن اضافه می‌تواند منجر به چاقی بانوان در آینده شود. شیردهی بهترین راه برای کم‌کردن ‌وزنی‌ست که طی بارداری افزوده شده است.

ترک سیگار: ترک سیگار معمولاً با افزایش وزن همراه است و برای بعضی افراد، میزان این افزایش می‌تواند به‌اندازه‌ای باشد که چاقی تلقی شود. به‌طور معمول این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که افراد برای چیره شدن بر علائم ترک سیگار از غذا کمک می‌گیرند. با این وجود در درازمدت، فایده‌ای که ترک‌کردن سیگار برای سلامتی شما دارد، بیش‌تر از ترک‌نکردن آن است. پزشک می‌تواند کمک‌تان کند از افزایش وزن پس از ترک سیگار پیش‌گیری کنید.

بی‌خوابی: نداشتن خواب کافی و یا خوابیدن بیش‌از اندازه موجب تغییراتی در هورمون ها می‌گردند که باعث افزایش اشتها و یا احساس ولع به خوردن غذاهایی با کالری و کربوهیدرات بالا می‌شود.

استرس: بسیاری از عوامل بیرونی که بر روحیه و احساس نشاط شما تأثیر می‌گذارند، می‌توانند در ایجاد چاقی نقش داشته باشند. معمولاً افراد در موقعیت‌های پراسترس غذاهای پرکالری بیش‌تری می‌طلبند.

میکروبیوم (میکروب‌های هم‌زیست): باکتری‌های روده‌ی شما تحت تأثیر خوراک شما قرار دارند و می‌توانند در افزایش وزن یا دشواری در کاهش وزن نقش داشته باشند.

تلاش‌های قبلی برای کاهش وزن: افزایش سریع وزن که در پی تلاش‌ برای کاهش وزن رخ داده باشد، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش بیش‌تر وزن گردد. این پدیده که بعضاً “رژیم یویو” نامیده می‌شود، می‌تواند سوخت‌وساز بدن را کُند نماید.

حتی اگر یک یا چند مورد از این عوامل خطر را دارید، به این معنا نیست که شما محکوم به چاقی هستید. شما می‌توانید با رژیم غذایی، فعالیت فیزیکی، ورزش و تغییرات رفتاری، اثر بیش‌تر این عوامل را خنثی کنید.

عوارض چاقی

افراد چاق با احتمال بالاتری به برخی مشکلات سلامتی بالقوه خطرناک دچار می‌شوند؛ از جمله:

بیماری قلبی و سکته‌ی مغزی: چاقی شما را مستعد ابتلا به فشار خون و کلسترول بالا می‌نماید که خود، عوامل خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته‌ی مغزی هستند.

دیابت نوع ۲: چاقی می‌تواند بر چگونگی استفاده‌ی بدن از انسولین برای کنترل قند خون تأثیر گذاشته، شانس بروز مقاومت به انسولین و ابتلا به دیابت را در شما افزایش دهد.

انواع خاصی از سرطان: چاقی می‌تواند خطر ابتلا به سرطان رحم، دهانه‌ی رحم (سرویکس)، پوشش داخلی رحم (اندومتریوم)، تخمدان، پستان، روده‌ی بزرگ، مری، کبد، کیسه‌ی صفرا، لوزالمعده (پانکراس)، کلیه و پروستات را افزایش دهد.

مشکلات گوارشی: چاقی احتمال بروز سوزش سر دل (ریفلاکس)، بیماری کیسه‌ی صفرا و مشکلات کبدی را افزایش می‌دهد.

مشکلات جنسی: چاقی ممکن است باعث ناباروری و بی‌نظمی در قاعدگی بانوان و اختلال نعوظ در آقایان شود.

وقفه‌ی تنفسی در خواب (آپنه): افراد چاق بیش از دیگران در معرض آپنه‌ی خواب قرار دارند؛ اختلالی با خطر بالقوه که در آن تنفس در حین خواب مکرراً متوقف و مجدداً آغاز می‌شود.

التهاب استخوان‌ها و مفاصل (استئوآرتریت): چاقی فشار اضافه‌ای بر مفاصل تحمل‌کننده‌ی وزن تحمیل می‌کند. علاوه بر آن، موجب افزایش التهاب در بدن می‌شود. این عوامل می‌توانند منجر به عوارضی مانند استئوآرتریت گردند.

علائم شدید کووید-۱۹: در صورتی که به ویروس کورونای عامل بیماری کووید-۱۹ مبتلا شوید، چاقی می‌تواند باعث شدت علائم این بیماری در شما باشد. موارد شدید بیماری کووید-۱۹ ممکن است نیاز به بستری در ICU داشته باشند و یا حتی برای تنفس نیاز به تهویه‌ی مکانیکی پیدا کنند.

تاثیر چاقی بر کیفیت زندگی

چاقی می‌تواند کیفیت کلی زندگی را کاهش دهد. ممکن است دیگر نتوانید به فعالیت‌های قبلی‌تان، از جمله شرکت در برنامه‌های‌ لذت‌بخش ادامه دهید. ممکن است از مکان‌های عمومی دوری کنید. حتی شاید مورد تبعیض قرار بگیرید.

سایر مشکلات مرتبط با وزن که ممکن است کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند، عبارت‌اند از افسردگی، ناتوانی، مشکلات جنسی، احساس شرم یا گناه، انزوای اجتماعی و دستاوردهای شغلی کم‌تر.

پیش‌گیری از چاقی

چنانچه در معرض چاقی هستید، چه در حال حاضر اضافه‌وزن دارید و چه وزن‌تان مناسب است، می‌توانید قدم‌هایی برای پیش‌گیری از افزایش وزن و مشکلات مرتبط با آن بردارید. دور از انتظار نیست که این قدم‌ها هم برای جلوگیری از افزایش وزن و هم برای کاهش وزن یکسان هستند: ورزش روزانه، تغذیه‌ی سالم و یک تعهد طولانی‌مدت برای مراقبت از آن‌چه می‌خورید و می‌نوشید.

به‌طور منظم ورزش کنید. برای پیش‌گیری از افزایش وزن، می‌بایست ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه در هفته با شدت متوسط ورزش کنید؛ مانند پیاده‌روی سریع و شنا.

سالم‌ بخورید. روی غذاهای کم‌کالری و دارای تراکم بالای مواد مغذی تمرکز کنید؛ مانند میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل. از چربی‌های اشباع دوری نموده، شیرینی‌ها و الکل را محدود کنید. در روز سه وعده‌ی غذایی معمول با میان‌وعده‌های محدود داشته باشید. شما هم‌چنان می‌توانید با مقادیر کم غذاهای پرچرب و پرکالری گه‌گاهی به خودتان لذت بدهید. فقط مطمئن شوید بیش‌تر اوقات غذاهایی را انتخاب می‌کنید که به داشتن وزن مناسب و سلامتی‌ شما کمک می‌کنند.

تله‌ها را بشناسید و از آن‌ها پرهیز کنید. موقعیت‌هایی را که منجر به پرخوری خارج از کنترل می‌گردند، شناسایی کنید. سعی کنید در یک دفترچه یادداشت کنید که چه چیزی، چه اندازه و چه وقت می‌خورید، چه احساسی دارید و چه‌قدر گرسنه هستید. پس از مدتی الگوهایی را پیدا می‌کنید که به شما کمک می‌کنند راهبردهایی بیابید و برای مدیریت چنین موقعیت‌هایی از پیش برنامه داشته باشید تا هم‌چنان کنترل خود را بر رفتارهای غذایی‌تان حفظ کنید.

به‌طور منظم وزن‌تان را پایش کنید. افرادی که دست‌کم یک بار در هفته خود را وزن می‌کنند، در کنترل وزن موفق تر هستند. پایش وزن می‌تواند به شما نشان دهد که آیا تلاش‌هایتان مؤثر بوده‌ یا خیر و نیز می‌تواند کمک کند متوجه مقادیر کم افزایش‌ در وزن‌تان شوید، پیش از آن‌که به مشکلات بزرگ بدل شوند.

ثابت‌قدم باشید. پایبندی به برنامه‌ی کنترل وزن در طول هفته، آخر هفته، در مسافرت‌ها و تعطیلات، تا بیش‌ترین حد ممکن، شانس‌تان را برای موفقیت در درازمدت افزایش می‌دهد.

جدیدترین مقالات سیناکر

توقف‌های وزنی در جریان کم کردن وزن جزئی از فرایند هستند - چگونه این توقف‌ها را مدیریت کنیم؟

توقف‌های وزنی در جریان کم کردن وزن جزئی از فرایند هستند-چگونه این توقف‌ها را مدیریت کنیم؟

حتی بهترین برنامه‌های کاهش وزن نیز ممکن است با کفه‌های توقف وزن مواجه شوند. شما می‌توانید کالری و کربوهیدرات مصرفی‌تان را کاهش دهید، پیاده‌روی کنید و از یک برنامه‌ی روزمره پیروی کنید؛ اما در طول فرایند وزن کم کردنتان در یک نقطه بالاخره در یک کفه وزنتان ثابت می‌ماند.

ادامه مطلب »
بازگشت به مدرسه: کمک به بچه‌ها در آماده شدن برای مدرسه و ایمن ماندن در برابر کرونا

بازگشت به مدرسه: کمک به بچه‌ها در آماده شدن برای مدرسه و ایمن ماندن در برابر کرونا

بعد از بیش از یک سال بسته بودن مدارس و اختلال در برنامه‌های تحصیلی طی همه‌گیری کرونا، کودکان و نوجوانان بالاخره کم کم مهیای بازگشت به تحصیل حضوری می‌شوند. برگشت به مدارس گام مثبتی در جهت بازگشت به زندگی نرمال است.

ادامه مطلب »
توقف‌های وزنی در جریان کم کردن وزن جزئی از فرایند هستند - چگونه این توقف‌ها را مدیریت کنیم؟

توقف‌های وزنی در جریان کم کردن وزن جزئی از فرایند هستند-چگونه این توقف‌ها را مدیریت کنیم؟

حتی بهترین برنامه‌های کاهش وزن نیز ممکن است با کفه‌های توقف وزن مواجه شوند. شما می‌توانید کالری و کربوهیدرات مصرفی‌تان را کاهش دهید، پیاده‌روی کنید و از یک برنامه‌ی روزمره پیروی کنید؛ اما در طول فرایند وزن کم کردنتان در یک نقطه بالاخره در یک کفه وزنتان ثابت می‌ماند.

ادامه مطلب »
بازگشت به مدرسه: کمک به بچه‌ها در آماده شدن برای مدرسه و ایمن ماندن در برابر کرونا

بازگشت به مدرسه: کمک به بچه‌ها در آماده شدن برای مدرسه و ایمن ماندن در برابر کرونا

بعد از بیش از یک سال بسته بودن مدارس و اختلال در برنامه‌های تحصیلی طی همه‌گیری کرونا، کودکان و نوجوانان بالاخره کم کم مهیای بازگشت به تحصیل حضوری می‌شوند. برگشت به مدارس گام مثبتی در جهت بازگشت به زندگی نرمال است.

ادامه مطلب »

توجه کنید نرم‌افزار سیناکر در داخل اپ استور اپل با نام Terawave قرار دارد. در صورت نیاز به راهنمایی بیشتر با پشتیبانی سیناکر ۰۲۱۹۱۰۰۲۰۰۲ تماس بگیرید.

برای دریافت اپلیکیشن سیناکر اینجا کلیک کنید.